13 kwietnia 2026 roku kluczowa data, którą powinni zapamiętać zarówno pracownicy, jak i pracodawcy.

Tego dnia wchodzą w życie kluczowe zmiany w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego.

Przepisy stają się bardziej precyzyjne, ale i surowsze dla tych, którzy traktują zwolnienie lekarskie jak „dodatkowy urlop”. 

Co dokładnie się zmienia i jakie aktywności mogą nas pozbawić pieniędzy z ZUS?

Wyjaśniam najważniejsze punkty nowej regulacji.

1. Koniec z domysłami: Co to jest „aktywność niezgodna z celem zwolnienia”?

Do tej pory to, co wolno robić na L4, było przedmiotem licznych sporów i interpretacji sądowych. Nowy art. 17 ust. 1b ustawy ucina te dyskusje.

Aktywnością zakazaną są wszelkie działania, które utrudniają lub wydłużają leczenie i rekonwalescencję.

W praktyce oznacza to, że jeśli jesteś na zwolnieniu, zapomnij o:

• remontowaniu mieszkania lub budowie domu,
• intensywnych pracach w ogrodzie,
• wyjazdach turystycznych i pielgrzymkach,
• uczestnictwie w hucznych imprezach towarzyskich.

Co pozostaje dozwolone?

Ustawa wprowadza bezpiecznik: możemy wykonywać „zwykłe czynności dnia codziennego” (np. wyjście po leki, zakupy spożywcze) oraz „czynności incydentalne”, których wymagają od nas istotne okoliczności życiowe.

2. Chorujesz? Choruj u wszystkich pracodawców (na razie)

Masz dwa etaty lub łączysz pracę z zleceniem?

Od 13 kwietnia 2026 r. zasady są jasne: niezdolność do pracy z powodu choroby dotyczy każdego z Twoich tytułów ubezpieczenia.

Jeśli lekarz stwierdza, że jesteś chory, musisz poinformować go o wszystkich miejscach pracy. Otrzymasz oddzielne zwolnienia dla każdego płatnika. Niedopuszczalna jest sytuacja, w której pobierasz zasiłek w firmie A, a w tym samym czasie świadczysz pracę w firmie B.

3. Finansowe konsekwencje: Stracisz zasiłek za cały okres

Naruszenie nowych przepisów jest niezwykle kosztowne. Jeśli ZUS lub pracodawca udowodnią Ci wykonywanie pracy zarobkowej lub aktywność sprzeczną z celem zwolnienia:

• Tracisz prawo do zasiłku za CAŁY okres danego zwolnienia. Nie ma znaczenia, czy „wpadka” zdarzyła się pierwszego, czy ostatniego dnia L4.
• Jeśli zasiłek został już wypłacony, staje się on świadczeniem nienależnym. Będziesz musiał go zwrócić wraz z odsetkami.

4. Wyroki sądów jako przestroga

Warto pamiętać, że orzecznictwo bywa bezlitosne. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał, że nawet udział we własnym ślubie na L4 (jeśli lekarz wpisał „chory może chodzić”) nie zawsze kończy się utratą zasiłku, ale już udział w kursach zawodowych czy wyjazd na wycieczkę - niemal zawsze.

Podsumowanie

Nowe przepisy, które wchodzą w życie 13.04.2026 r., mają na celu ukrócenie nadużyć.

Główną zasadą pozostaje: okres zwolnienia to czas na odzyskanie zdolności do pracy.

Każde działanie, które stoi w sprzeczności z tą ideą, naraża pracownika na dotkliwe sankcje finansowe.

👉 Praktyczna wskazówka dla działów Kadr i Płac:

Już teraz warto wdrożyć w organizacji:

✔ jasne zasady informowania pracowników o obowiązkach podczas L4
✔ procedurę weryfikacji prawidłowości wykorzystywania zwolnień
✔ standard postępowania w przypadku wątpliwości (kontrola, dokumentacja, decyzje)

Im bardziej precyzyjne zasady, tym mniejsze ryzyko sporów i błędów.

Monika Langa-Kobus